Investeringen in nationale energie-infrastructuur worden vaak beoordeeld op basis van financiële rendementen. Deze benadering is echter fundamenteel onvolledig voor vitale, strategische systemen. De ware waarde, of 'Return on Investment' (ROI), is expliciet te definiëren als niet-financieel, institutioneel en strategisch, met de nadruk op stabiliteit, betrouwbaarheid en maatschappelijke waarde.
De rationale voorbij de financiën
Overheidsinvesteringen en gereguleerde monopolies in de energiesector zijn niet primair gericht op winstmaximalisatie. De voornaamste rationale is het waarborgen van leveringszekerheid, economische stabiliteit en het faciliteren van de maatschappij als geheel. Een betrouwbaar energienet is een voorwaarde voor vrijwel alle economische activiteit, openbare diensten en het dagelijks leven. De 'opbrengst' van deze investeringen is dus de continuïteit van de samenleving zelf. Dit vereist een ander waarderingskader dan dat van een private onderneming.
“De ROI van strategische infrastructuur is niet de winst die het genereert, maar de maatschappelijke en economische crisis die het voorkomt.”
Lange-termijnplanning, betrouwbaarheid en continuïteit
De planningshorizon voor energie-infrastructuur overstijgt decennia. Beslissingen die vandaag worden genomen, bepalen de veerkracht en capaciteit van het systeem voor toekomstige generaties. Dit omvat niet alleen de fysieke activa zoals kabels en leidingen, maar ook de institutionele kaders voor beheer en de ontwikkeling van specialistische kennis. De institutionele waarde ligt in het creëren van een voorspelbaar en stabiel investeringsklimaat, waardoor netbeheerders met vertrouwen kunnen investeren in de lange-termijn veerkracht van het net, zelfs als de directe financiële baten niet onmiddellijk zichtbaar zijn.
Samenwerking als strategisch kapitaal
De niet-financiële waarde wordt verder gecreëerd door de complexe samenwerking tussen de overheid, netbeheerders, toezichthouders en wetenschappelijke instellingen. Dit ecosysteem van afstemming en kennisdeling is een vorm van strategisch kapitaal. Het stelt Nederland in staat om gecoördineerd te reageren op systeem-brede uitdagingen, zoals de energietransitie, geopolitieke schokken of technologische disruptie. De ROI is hier de verhoogde adaptieve capaciteit van het gehele systeem, een eigenschap die moeilijk in euro's is uit te drukken maar van onschatbare strategische waarde is.
Het is daarom essentieel om de dialoog over energie-infrastructuur te richten op deze institutionele en maatschappelijke opbrengsten. Verdiep u in langetermijnbenaderingen van infrastructuur- en governancevraagstukken door onze publicaties te volgen en deel te nemen aan het geïnformeerde debat.